Dirigent, koorleider en arrangeur Ruben Smits nam in oktober 2025 deel aan een koorfestival in Indonesië. Wat zijn de verschillen en overeenkomsten met de westerse koorcultuur? Daarover gaat zijn bijdrage.

'Let the sound of the gong be the start of harmony' - uit de openingsceremonie van het International Bandung Choral Festival

Van 9 tot en met 12 oktober 2025 nam ik als koorleider en jurylid deel aan het International Bandung Choral Festival (IBCF) in Bandung, Indonesië. Tijdens dit festival maakte ik kennis met de Indonesische koortraditie, die op punten verschilt van de Europese, maar ook duidelijke raakvlakken heeft. Een inspirerende omgeving vol aanknopingspunten om van te leren!

Op de eerste festivaldag repeteerde ik onder andere met Partere Voce, het universiteitskoor van muziek- en zangstudenten. Samen werkten we toe naar een uitvoering tijdens de slotceremonie van het festival. Op het repertoire stonden een Indonesisch poplied en een Pentatonix-arrangement. Ik merkte al snel dat muziek taal- en cultuurverschillen kan overbruggen. Tegelijkertijd leerde ik nieuwe stilistische elementen uit de Indonesische popmuziek kennen, waardoor er echte culturele uitwisseling tot stand kwam.

Tijdens de repetities met het Festival Choir greep ik de kans om hen kennis te laten maken met mijn visie op lichte koormuziek. Ook hier stond leren en culturele uitwisseling centraal: wat ik belichaam in de vocal pop, bleek voor hen vernieuwend, terwijl ik juist veel leerde over hun natuurlijke zangstijl en tradities.

Elke avond nam ik plaats in de jury van de verschillende competities. Veel koren nemen niet deel om te winnen, maar om feedback te krijgen en zich artistiek te ontwikkelen. Daarom bestaat de internationale jury uit leden met verschillende muzikale visies, die elkaar dus inhoudelijk aanvullen. De categorie Folksong is, na Jeugdkoor, de grootste competitie, met 18 deelnemende Indonesische koren.

De Indonesische koorcultuur is sterk verbonden met gemeenschap, identiteit en culturele afkomst. Traditionele melodieën, ritmes, talen en kostuums worden gecombineerd met westerse koorinvloeden. Kenmerkend is het vocale timbre en het veelvuldig zingen in regionale talen of Bahasa.

In tegenstelling tot Europese koren, die voortbouwen op een eeuwenoude traditie met nadruk op klankhomogeniteit, intonatie en stijlgetrouwheid, richten Indonesische koren zich meer op beleving, culturele expressie en het doorgeven van tradities. Emotie, identiteit en gezamenlijke viering van cultuur, in plaats van discipline en verfijning - en dat niettemin op een ongekend hoog niveau.

Het festival werd afgesloten met het Special Concert. Tijdens de uitvoering met het Festival Choir betrok ik het publiek actief door hen een meerstemmige zangpartij aan te leren, wat zorgde voor een indrukwekkend en verbindend moment.

Deel mogen zijn van dit festival was een bijzondere en inspirerende ervaring waarin duizenden mensen hun gezamenlijke passie voor koormuziek met elkaar deelden. Ik ben ontzettend dankbaar dat ik met een gevuld hart terug kon reizen naar Nederland.